Ece Gürkan

İlk Yıldız Haritaları
Eski çağlarda Çinliler geceleyin gökyüzünün görünüşünü incelemişler ve gördüklerini ve zamanla oluşan değişiklikleri taşlara ve parşömenlere aktarmışlardır.Bunlar tarihteki ilk yıldız haritalarıdır.

Astronominin Gerçek Doğuşu
Her ne kadar Eski Mısırlılar festival ve bayram günlerini belirlemek için gökyüzü gözlemlerinden yararlanmışsalarda gerçek anlamda bunu bilime dönüştürenler Eski Yunanlılardır.

Güneş Sisteminin Gerçek Şekli
1543 yılına kadar Güneş Sisteminin gerçek şekli Ptolemaios’un öne sürdüğü şekilde kabul edilmişti.Ptolemaios herşeyin merkezinin Dünya olduğunu Güneş Ay ve diğer gezegenlerin Dünya’nın etrafında döndüğünü öne sürmüştü.Kitab-ı Mukaddes’e de uyduğu için kilise bu görüşü sonuna kadar desteklemişti.
1543 yılında Polonya’lı astronom Mikolaj Kopernik Ptolemaios’un fikirlerine karşı çıktı. Onun teorisine göre Dünya ve diğer gezegenler Güneş’in etrafında dönüyor Ay ise Dünya’nın etrafında dönüyordu.Yalnız Kopernik’in bir hatası vardı gezegenlerin yörüngelerinin çember şeklinde olduğunu söylüyordu.
Kilise bu teoriye şiddetle karşı çiktı. Kopernik uzun bir süre bu fikrine basılı olarak yayınlayamadı. Sonunda “Göksel Kürelerin Dönüşleri Üzerine” adlı eserinde bu teorisini yayınladığında büyük tartışmalara neden oldu.
Bu tartışmalardan etkilenenlerden biri de Danimarkalı Astronom Tycho Brahe’ydi. Kiliseye çok bağlı olmasına karşın Patlayan bir yıldıza ve kuyruklu yıldıza ilişkin gözlemleri ona gökyüzünün değişebildiğini göstermişti.
Brahe ömrü boyunca Kopernik’in teorisinin yanlışlığını kanıtlamaya çalıştı fakat başarılı olamadı. Öldüğünde Alman asistanı Johannes Kepler ustasının yarım bıraktığı işi bitirmek istiyordu fakat bütün çalışmaları Kopernik’in doğru söylediğini gösteriyordu.Sadece Kopernik’in öne sürdüğü gibi yörüngeleri çember değil elips şeklindeydi.
Kepler daha kütleçekimi kanunu bulunmadan çok önce Güneş’in gezegenlerin hareketlerini etkilediğini söyledi. O zamanlar çok taraftar bulamayan bu düşünce Kepler öldükten sonra astronomide çığır açtı.

Teleskopun İcadı
Gökyüzünde herşeyin ayrıntılarıyla araşırılması teleskobun icadıyla mümkün oldu. 1608 yılında Hans Lippershey iki merceğin alt alta yerleştirilebilmesi ile uzakta cisimlerin büyütülebileceğini fark etti. Mercekleri daha rahat kullanabilmek için uzun bir boru içine yerleştirdi ve teleskobu icad etmiş oldu.
İşte astronominin doğuşu ve gelişimi böyle.

ice_girl

Peki asansörün nasıl icat edildiğini düşündünüz mü hiç?

Yük taşımak için bir makina yaratma fikri en azından Roma dönemine kadar dayanır. Romalı mimar Vitruvius, kitabında hayvan ya da su gücüyle çalışan kaldırma platformları tarif etmiştir. Fakat asıl anlamda asansörün doğuşu 19. yüzyılın başlarında olmuştur. O zamana kadar güvenliği olmayan yük asansörlerinden yaralanılıyordu. Gelişen mimarlık sayesinde yüksek binalar tasarlanmış ve insanların bu binalara inip çıkmasıyla yük taşınması artık imkansız hale gelmeye başlayınca güvenilğin olması bir şart haline gelmişti. Yüksek binalara inip çıkmayı kolaylaştıracak ve güvenli bir makina arayışına girilmişti.

ABD’li mühendis Elisha Graves Otis (1811-61) 1853 yılında New York’taki bir inşaat şirketi için bir asansör geliştirdi. Ayrıca bu asansörün halatların kopması halinde devreye giren yaylı bir güvenlik sistemi vardı. Otis bu yeni icadını New York’taki bir sergide gösterdi ve böylece yolcu taşıyan güvenlikli asansörlerin icad edilmesi için olanak sağlamış oldu.

İlk yolcu asansörü New York’taki bir alış veriş merkezinde kullanıldı. Buhar gücüyle çalışıyordu ve bir dakikadan daha az bir sürede 5 kat çıkabilen bu araç önemli bir başarıydı.
Bunu izleyen 30 yıl içinde buhar gücüyle çalışan başka asansörler yapılsa da önemli bir gelişme olmadı. 1880′lerden sonra asansörlerde elektrikli motorlar kullanılmaya başlandı ve 1895′te ilk elektrikli yolcu asansörü kullanıldı. Bundan sonraki yıllarda da hız ve yükseklik sorunları çözülmeye devam etti.

Bu sorunların çözülmesiyle 1915′te otamatik kat ayarı denilen bir buluş kullanıma girdi.Ekonomoik olması nedeniyle bir çok yerde bu sistemin kullanılması yaygınlaştı.
Bu olaydan sonra da bazı değişim ve buluşlarla asansör şu anki bildiğimiz hale geldi.

ice_girl

Ruembeli ile Bonn Üniversitesi dinozor uzmanı Martin Sander, 8-10 metrelik Plateosauros cinsi otobur dinazor mezarının 1,5 kilometre uzunluğuna yayılabileceği ve de çok zengin kemik kalıntılarıyla dolu olduğunu söylediler. Paleontologlar, bunun büyük olasılık Avrupa’nın en büyük otçul dinozor mezarı olabileceğini belirttiler. Her yüz metre kareye bir dinozor fosilinin düştüğünü ve bu sayının tahminen 100′ü aşacağını söylediler.
Sander, aynı zamanda Sachsen-Anhalt, Halberstadt ve Baden-Württenberg eyaletlerinde Trossingen kenti yakınlarındaki ormanlarda Plateosauros fosilleri bulunduğunu ancak bu alanların büyüklüğünün tam olarak saptanamadığını söylediler.

Çok güçlü arka ayakları ve ön ayakları olan Plateosauroslar, 225-190 milyon yıl önce Güney Afrika ve Uzakdoğu’da yaşıyorlardı. Trias Dönemi’nden sonraki Jura Dönemi’nde (190-136 milyon yıl önce) yaşayan en büyük dinozor cinsi olan otobur Apatosauros’ların, Plateosauros’lardan türediği sanılıyor.
Dinozor sözcüğü, eski Yunanca dynamis (güçlü) ve sauros (kertenkele) kelimelerinden geliyor.